Kleurweergave in led-verlichting
Bij verlichting kijken we vaak eerst naar lichtkleur (Kelvin) en lichtopbrengst (lumen). Toch bepaalt een andere factor in grote mate hoe prettig en realistisch een ruimte wordt ervaren: de kleurweergave van de lichtbron.
Natuurgetrouw
De kleurweergave bepaalt hoe natuurgetrouw kleuren worden weergegeven onder een bepaalde lamp. Dat lijkt misschien een detail, maar het verschil kan groot zijn. Producten, materialen en huidtinten kunnen onder de ene lichtbron levendig en natuurlijk ogen, terwijl ze onder een andere lichtbron juist flets of onnatuurlijk lijken. In toepassingen zoals retail, horeca, musea en zorgomgevingen speelt dit een belangrijke rol.
Wat is de Colour Rendering Index (CRI)?
De meest gebruikte maat voor kleurweergave is de Colour Rendering Index, meestal afgekort als CRI of Ra. Deze index vergelijkt hoe kleuren eruitzien onder een lichtbron ten opzichte van een referentiebron, zoals daglicht of een traditionele gloeilamp. De waarde loopt van 0 tot 100. Hoe hoger de waarde, hoe natuurgetrouwer kleuren worden weergegeven. De CRI wordt berekend op basis van acht referentiekleuren (R1 t/m R8). Dit zijn relatief zachte pasteltinten. Het gemiddelde van deze kleuren vormt de bekende Ra-waarde.
Wat betekenen CRI-waarden in de prijktijk?
|
CRI |
Kleurweergave |
Toepassing |
|---|---|---|
|
90 – 100 |
Zeer natuurgetrouw |
Retail, horeca, musea |
|
80 – 90 |
Goede kleurweergave |
Kantoren, scholen |
|
< 80 |
Beperkte kleurweergave |
Industrie, technische verlichting |
CRI vertelt niet het hele verhaal
Hoewel CRI een goede indicatie geeft van kleurkwaliteit, vertelt de Ra-waarde niet alles. De index is namelijk gebaseerd op slechts acht relatief zachte kleuren. Naast deze eerste acht testkleuren bestaan er nog extra referentiekleuren: R9 tot en met R15. Dit zijn meer verzadigde kleuren. Vooral R9, dat staat voor verzadigd rood, is belangrijk voor hoe wij licht ervaren.
Waarom R9 belangrijk is
Een hoge R9-waarde zorgt ervoor dat roodtinten natuurgetrouw worden weergegeven. Dat is onder andere belangrijk voor huidtinten, vlees en verse producten, kleding en textiel en houtmaterialen. Een lichtbron kan dus een CRI van 90 hebben maar een lage R9, waardoor rode tinten alsnog minder goed worden weergegeven.
* Een vergelijking tussen een spot met CRI 80 en een spot met CRI 98 (de waarde van onze spots met de beste kleurweergave).
Andere manieren om kleurweergave te meten
Naast CRI bestaan er nog andere methodes om de kwaliteit van licht te beoordelen.
Gamut Area Index (GAI)
De Gamut Area Index kijkt vooral naar de verzadiging van kleuren. Een hogere GAI betekent dat kleuren vaak levendiger of krachtiger worden weergegeven.
Color Quality Scale (CQS)
De Color Quality Scale is ontwikkeld als een uitgebreidere methode voor het beoordelen van kleurweergave. Deze methode gebruikt vijftien kleurstalen en houdt ook rekening met hoe het menselijk oog kleuren waarneemt.
TM-30
In de lichtwereld wordt steeds vaker gewerkt met de TM-30 methode. Hierbij worden maar liefst 99 kleurstalen geanalyseerd. Deze methode geeft twee belangrijke waarden:
- Rf – kleurgetrouwheid
- Rg – kleurverzadiging
Hierdoor ontstaat een veel completer beeld van de kwaliteit van een lichtbron.
Kleurweergave in retailverlichting
In retailomgevingen speelt kleurweergave een grote rol in de presentatie van producten. Stoffen, materialen en kleuren moeten zo natuurlijk mogelijk worden weergegeven. Een lichtbron met een hoge CRI en een sterke R9-waarde zorgt ervoor dat producten hun echte kleur behouden. Dat maakt de presentatie aantrekkelijker en helpt klanten om kleuren beter te beoordelen. Daarom wordt in retailverlichting vaak gekozen voor lichtbronnen met een CRI van minimaal 90.
Uiteindelijk draait alles om het lichtspectrum
De kwaliteit van kleurweergave wordt uiteindelijk bepaald door de spectrale verdeling van het licht. Dit beschrijft hoe verschillende golflengtes in het licht zijn verdeeld. Hoe evenwichtiger dit spectrum is, hoe beter kleuren in een ruimte worden weergegeven. Dankzij moderne led-technologie kunnen fabrikanten het lichtspectrum steeds beter sturen. Daardoor kunnen hoogwaardige led-armaturen tegenwoordig een kleurkwaliteit bereiken die vergelijkbaar is met, en soms zelfs beter dan, traditionele lichtbronnen.
